ЭРХЭМ ЗОРИЛГО

Фото мэдээ

баннер

cropped-cropped-111-960x300.jpg

Facebook

СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: ХҮЧТЭЙ ЦАСАН БОЛОН ШОРООН ШУУРГА ШУУРЧ, ХҮЙТНИЙ ЭРЧ ЧАНГАРНА

shuurga-770x470Цаг уурын байгууллагын ирүүлсэн мэдээллээр энэ амралтын өдрүүдэд буюу 12 дугаар сарын 1-нд баруун аймгуудын нутгаар, 2-нд  ихэнх нутгаар цас орж, салхи 20-30 м/с хүртэл ширүүсч цасан болон шороон шуурга шуурч, хүйтний эрч чангарах тул иргэд, аж ахуйн нэгж, байгууллагыг болзошгүй аюулаас урьдчилан сэргийлэхийг онцгойлон анхааруулж байна.

 Түүнчлэн хүчтэй салхи шуурганы үеэр иргэд, тээврийн хэрэгслийн жолооч нар хол, ойрын замд зорчихгүй байх, бага насны хүүхэд, өндөр настан болон хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг харгалзах хүнгүйгээр үлдээхгүй байх, холбогдох мэргэжлийн байгууллагуудаас гаргасан анхааруулах, сэрэмжлүүлэх мэдээллийг үндэслэн ажлаа зөв зохицуулах;

 Зайлшгүй шаардлагатай тохиолдолд хол, ойрын замд гарахдаа тээврийн хэрэгслийн найдвартай байдлыг хангаж бензин, шатахууны нөөцтэй, дулаан хувцастай зорчих,

 Мөн малчин иргэд шуурганд төөрөх, малтайгаа уруудах, осгох, амь насаа алдах зэрэг эрсдэлээс урьдчилан сэргийлж, хүүхдийг хараа хяналтгүй орхихгүй байх, малын бэлчээрлэлтэд онцгойлон анхаарахыг Онцгой байдлын ерөнхий газраас анхааруулж байна.

“МАЛЫГ УДАМ ГАРВАЛЬ, АШИГ ШИМ, ГАЛБИР БИЕ ЦОГЦОС, ҮР ТӨЛИЙН ЧАНАРААР ҮНЭЛЭХ, ҮР ДҮНГ ТООЦОХ, УДАМ ЗҮЙН ҮНЭЛГЭЭ ХИЙХ АРГА ЗҮЙГ НЭВТРҮҮЛНЭ

“Малын удам гарваль, ашиг шим, галбир бие цогцос, үр төлийн чанараар үнэлэх, үр дүнг тооцох, удам зүйн үнэлгээ хийх арга зүй” сургалт, хэлэлцүүлэг өнөөдөр (2018.11.23) Хөдөө аж ахуйн их сургуулийн Эрдмийн зөвлөлийн хурлын танхимд боллоо.

Энэ удаагийн сургалтад Аймаг, нийслэлийн малын үржил, бүртгэл хариуцсан мэргэжилтнүүд, мал зүйчид, мэргэжлийн хяналтын үржлийн улсын байцаагч нар, сургалт, эрдэм шинжилгээний байгууллагын болон мэргэжлийн холбоод, холбогдох бусад байгууллагын төлөөлөгчдийг оролцуулан зохион байгуулсан юм.

Сургалт, хэлэлцүүлэг бүхэлдээ мал аж ахуйн салбарын бодлого, хууль эрх зүй, тэдгээрийг хэрэгжүүлэхэд анхаарах асуудлууд, малын үржил, бүртгэлийн чиглэлээр хийж хэрэгжүүлж буй арга хэмжээ, үржлийн малд удам зүйн үнэлгээ хийх, нэгдсэн систем, бод болон бог малыг удам гарваль, ашиг шимийн үзүүлэлтээр үнэлэх, үр дүнг тооцоолох, малын гадаад шинж тэмдгийн илрэл зэрэг асуудалд төвлөрч, эдгээр сэдвээр танилцуулга хийлээ.

Түүнчлэн үржлийн малын удам гарваль, ашиг шимийн үзүүлэлтийг үнэлгээний нэгдсэн программд оруулах арга зүй, аргачлал, үржлийн малын гадаад шинж тэмдгийн илрэлийн үзүүлэлтийг үнэлгээний нэгдсэн программд оруулах арга зүй, аргачлал, үржлийн малын үр төлийн чанарын үзүүлэлтүүдийг үнэлгээний нэгдсэн программд оруулах арга зүй, аргачлалын талаар оролцогчдод сургалт орсон юм.

Малын генетик нөөцийн тухай хуулийн 5 дугаар зүйлийн 5.1.3 дахь хэсэгт заасан удам зүйн үнэлгээний бүртгэл нь тус хуулийн 5 дугаар зүйлд заасан малын генетик нөөцийн бүртгэлийн нэгэн бүрдэл хэсэг юм. Уг хуулийн хэрэгжилтийг хангах ажлын хүрээнд Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яам, Хөдөө аж ахуйн маркетинг төсөлтэй хамтран 2017 онд Малын удам зүйн үнэлгээний программ болон Малын удам зүйн үнэлгээний цахим хуудас (https://muz.gov.mn)-ийг хүлээн авч ажиллуулж эхлээд байна.

Энэхүү нэгдсэн систем нь малын ашиг шимийн янз бүрийн чиглэлээр манай оронд үржүүлж байгаа үүлдэр, омгийн малын ашиг шимт чанарыг нэгдсэн индексээр үнэлэх орчин үеийн шинэ технологид суурилсан аргачлал боловсруулах, орон нутгийн түвшинд нэвтрүүлэх нэн тулгамдаж буй асуудлыг шийдвэрлэж байгаа юм. Малын ашиг шимийн одоогийн стандарт үзүүлэлт, тоо мэдээллийг ашиглан, цахим орчинд боловсруулалт хийх, олон чиглэлийн үнэлгээг нэгтгэсэн байдлаар гаргах боломжийг нээж байна.

Малын бүртгэл, үржлийн үнэт чанарын үнэлгээний талаар өмнө нь хэрэгжүүлж ирсэн арга хэмжээ, үр дүнг зохистой ашиглах, цаашид үнэлгээний иж бүрэн системийн хэмжээнд өргөжүүлэх зайлшгүй шаардлагыг бодитой тусгасан юм. Энэхүү систем нь Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамны газар, хэлтэс, аймаг, нийслэлийн Хүнс, хөдөө аж ахуйн газрын мал үржлийн алба, цөм сүргийн үржлийн төв, мал үржлийн ажлыг гардан хариуцаж гүйцэтгэх сум, дүүргийн Хөдөө аж ахуйн тасаг зэрэг байгууллагаас малын үржлийн үнэт чанарыг үнэлэх, нэн ялангуяа мэдээллийн нэгдсэн сан байгуулах, уг санг шинэ мэдээллээр тогтмол баяжуулах, сангаас мэдээлэл авах, санд хандах асуудлыг цогцоор нь шийдвэрлэсэн нь дэвшилттэй болсныг онцлох нь зүйтэй.

Цахим программд оруулах анхдагч тоон мэдээлэл нь тухйн малын гарвалаас авахуулаад ашиг шимийн нас дараалсан үзүүлэлтийг багтаасан байхын дээр урьдчилсан боловсруулалт шаардахгүй болсон юм. Ийнхүү гараар болон компьютерийн энгийн аргаар гүйцэтгэх төвөгтэй ажиллагааг хөнгөвчлөхөд уг систем чухал ач холбогдолтой. Тухайн програмыг эхний ээлжинд аймаг, нийслэлийн Хүнс, хөдөө аж ахуйн газарт хүлээлгэн өгч, цаашлаад сум, дүүргийн хөдөө аж ахуйн тасгаар дамжуулан, Монгол оронд үржүүлж буй үүлдэр, омгийн малын удам гарваль, ашиг шим, үр төлийн чанараар үнэлэх, үржлийн ажлыг чиглэлтэйгээр мэргэжлийн байгууллага болон мэргэжилтний хяналтад үр дүнтэй зохион байгуулахад ихээхэн түлхэц болно.

Малын удам зүйн үнэлгээний цахим хуудас нь Малын үржил, бүртгэлийн салбарын шинэлэг мэдээ мэдээлэл болон малын удам зүйн үнэлгээний программаас гойд ашиг шимтээр шалгарсан малыг автоматаар татан, олон нийтэд сурталчлан мэдээлж, тухайн малыг “гойд ашиг шимт сайжруулагч малыг шалгаруулах, улсын бүртгэл, үржлийн дэвтэр”-т бүртгэж хадгалах юм. Мөн цахим хуудсаар дамжуулан, орон нутгийн Хөдөө аж ахуйн газар болон хөдөө аж ахуйн салбартай холбоотой цахим хуудас руу шууд хандалт хийн орох боломжтой.

“ХАДЛАН, ТЭЖЭЭЛ-2018” БОЛЗОЛТ УРАЛДААНЫ ДҮНГ ТАНИЛЦУУЛЖ БАЙНА

2018 оны 9 дүгээр сард улсын хэмжээнд зарласан “Хадлан, тэжээл-2018″ болзолт уралдаанд нэг аймаг, таван сум, таван баг, долоон малчны бүлэг, хоёр фермер холбогдох материалаа удирдамжид заасан хугацаанд ирүүлсэн бөгөөд Хэнтий аймгийн Дадал сум, Биндэр сумын Баянгол баг, Хэрлэн сумын Өлзийт тосгоны материалыг 11 дүгээр сарын 14-ний өдөр ирүүлсэн нь хугацаа хоцорсон болно.

Аймгийн түвшинд. Хөвсгөл аймагт 16776 малчин өрхийн 8.9 сая мал өвөлжинө. Малчдын түвшинд 209.1 мянган тонн өвс, 216 тонн гар тэжээл, 1137 тонн ногоон тэжээл, 585 тонн үйлдвэрийн тэжээл, 53.6 тонн дарш, 10.8 мянган тонн хужир, шүү бэлтгэсэн. Засгийн газрын 2018 оны 218 тогтоолын дагуу аймгийн нөөцөд 300 тонн өвс, 100 тонн тэжээл бэлтгэхээс 341 тонн өвс, 119.7 тонн тэжээл бэлтгэж, даалгаврыг давуулан биелүүлсэн.

Нийт малынхаа 15.3 хувийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах төлөвлөгөө гаргаж ажилласан ба одоо байдлаар экспортын зориулалтаар 350 тонн хонины мах, 1000 тонн адууны мах бэлтгээд байна. Аймгийн 24 суманд 74 мал эмнэлгийн үйлчилгээний нэгж ажиллаж, давхардсан тоогоор 5.6 сая малыг мал эмнэлгийн урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээнд хамруулж, одоогоор гоц халдварт өвчин гараагүй тайван байна. Аймгийн хэмжээнд 1211 өрхийн 355.5 мянган малыг отроор өвөлжүүлэх бэлтгэл ажлыг хангасан үзүүлэлтээр;

Сумын түвшинд. Сэлэнгэ аймгийн Орхонтуул суманд 501 малчин өрхийн 184.7 мянган толгой мал өвөлжинө. Энэ жил 40 механикжсан салаа гарган, малчдын түвшинд 10.8 мянган тонн өвс, 145 тонн ногоон тэжээл, 105.9 тонн үйлдвэрийн тэжээл, 787 тонн хужир шүү бэлтгэсэн, давхардсан тоогоор 361.8 мянган малыг мал эмнэлгийн урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээнд хамруулсан. Мөн бэлчээрийн даацад тохируулан, нийт малын 23 хувийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулахаар төлөвлөсөн нь бусад материал ирүүлсэн сумаас хамгийн өндөр үзүүлэлт болж байна. Сумын аюулгүйн нөөцөд 120 тонн өвс, 30 тонн тэжээл бэлтгэсэн нь Засгийн  газрын тогтоолыг 100 хувь биелүүлсэн үзүүлэлтээр;

Багийн түвшинд. Дорнод аймгийн Баяндун сумын “Түргэн баг”-т 133 өрхийн 49.2 мянган толгой малыг өвөлжүүлэх бэлтгэл ажлын хүрээнд багийн өвс, тэжээлийн аюулгүйн нөөцийн хашааг шинээр барьж, 1000 боодол буюу 25 тонн өвс нөөцөлжээ. Мөн малчдад 4109 га хадлангийн талбайг хуваарилан ашиглуулж, 1720 тонн өвс, 75 тонн тэжээл бэлтгүүлсэн. Давхардсан тоогоор 105.6 мянган малыг мал эмнэлгийн урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээнд бүрэн хамруулж, өвчлөл гаргаагүй бөгөөд 672 мянган м2 хашаа, саравчийг ариутгажээ. Багийн Иргэдийн нийтийн хурлаар 16 мянган га талбайг отрын нөөц болгон цаг хүндэрсэн үед ашиглахаар бэлтгэсэн. Оны эхний нийт малынхаа 15.2 хувийг зах зээлд борлуулахаар ажиллаж байгаа үзүүлэлтээр;

Малчдын бүлгийн түвшинд. Увс аймгийн Хяргас сумын Хайрхан багийн “Улаан-Адаргана малчдын бүлэг” нь 5 малчин өрхийн 5 төрлийн 2822 малтай. Өвөлжилт, хаваржилтын бэлтгэлээ хамтран зохион байгуулж, хадлангийн усалгаатай 30 га талбайгаасаа жилд 2 удаа хадлан авч байна. Энэ жил 50 тонн өвс, 7.4 тонн үйлдвэрийн тэжээл,  6 тонн сүрэл, 24 тонн хужир, шүү, 9 тонн ногоон тэжээл, 3 тонн дарш бэлтгэсэн нь бүх төрлийн тэжээл бэлтгэсэн үзүүлэлтээр тэргүүн байранд шалгарч байна. Мал сүргээ 100 хувь мал эмнэлгийн арга хэмжээнд хамруулж, хашаа саравчийн ариутгал халдваргүйжүүлэлтийг бүрэн хийсэн байна. Тус малчдын бүлэг сумын аюулгүйн нөөцөд 2 тонн өвс бэлтгэсэн үзүүлэлтээр;

Фермерийн түвшинд. Улаанбаатар хот Хан-Уул дүүргийн “Баянцагаан хайрхан” ХХК нь 40 үнээтэй, 50 үнээний дулаан байр, сүү боловсруулах цехтэй, механикжсан ферм бөгөөд нэг үнээнээс 5120 литр сүүг саалийн хугацаанд авдаг нь улсын хэмжээнд нутагшсан сүүний үхрийн өндөр үзүүлэлт юм. Жилд дунджаар 4 хувийн тослогтой, 3.5 хувийн уурагтай 202 мянган литр сүүг зах зээлд нийлүүлж байна. Мөн 125 тонн өвс, 220 тонн ногоон тэжээл, 2 тонн эрдэс тэжээл бэлтгэсэн, 26 га талбайд ногоон тэжээл  тариалсан үзүүлэлтээр шилдэг фермерээр шалгарч байна.  Малаа мал эмнэлгийн арга хэмжээнд 100 хувь хамруулж, өвс, тэжээлийн агуулах саравч, малын байр, хороог засварлан ариутгал халдваргүйжүүлэлтийг жилд 2 удаа хийжээ. Энэ жил хадлангийн техникийн шинэчлэл хийн, трактор, хаман боогч, хүнд даацын автомашин худалдан авч, ногоон тэжээлийн талбайгаа хашаажуулсан зэргээр өвөлжилтийн бэлтгэл ажлыг хамгийн сайн хангасан аймаг, сум, баг, малчдын бүлэг, фермерээр тус тус шалгарлаа.

Улсын хэмжээнд өвөлжилтийн бэлтгэл сайн хангасан аймгийг 15 сая, сумыг 10 сая, малчдын бүлэг /хоршоо/, фермерийг 3 сая төгрөгөөр тус тус урамшуулж, өргөмжлөл олгоно.

Эх сурвалж: ХХААХҮЯам

УлаанБаатар

cropped-cropped-111-960x300.jpg

Видео

Баннер*

cropped-cropped-111-960x300.jpg

Санал асуулга

Манай байгууллагын үйл ажиллагааны талаар таны санал

Нийт дүн